Zo’n 80 procent van het aanbod en de promoties in de supermarkt is aantoonbaar ongezond. Deze producten passen niet in de Schijf van Vijf.
Dat heeft een enorme invloed op ons eetgedrag, want supermarkten spelen een cruciale rol in ons voedselaanbod. We kopen er 70 procent van ons eten.
Supermarkten komen beloftes niet na
Supermarkten hebben in het Nationaal Preventieakkoord van 2018 toegezegd om ‘consumenten te verleiden meer producten uit de Schijf van Vijf te kopen’.
Daarnaast hebben ze in 2014 en 2022 afspraken gemaakt om de samenstelling en verpakkingen van huismerkproducten te verbeteren.
Daar is nauwelijks iets van terecht gekomen, concludeert onderzoeksbureau Questionmark eind 2022. „Supermarkten doen te weinig om gezond eten makkelijk te maken,” luidt het oordeel.
Hoe dat kan?
De gemaakte afspraken zijn vrijwillig en dus juridisch niet-bindend.
Welke verbeteringen zijn wel doorgevoerd?
Gelukkig zijn er enkele lichtpuntjes.
Van de acht supermarkten die Questionmark onderzocht, hebben alleen Ekoplaza en Lidl belangrijke verbeteringen doorgevoerd.
Assortiment: Gemiddeld worden er iets meer gezonde producten aangeboden. Dat is vooral aan Ekoplaza te danken. Het aantal zeer zoute producten is afgenomen, maar de doelen voor zout- en suikerreductie zijn nog ver buiten bereik.
Reclame: Vier van de vijf aanbiedingen in reclamefolders zijn voor ongezonde producten. Ekoplaza maakt juist meer reclame voor gezonde producten.
Winkelinrichting: Dirk legt als enige supermarkt alleen nog gezonde tussendoortjes bij de kassa en gebruikt kleurcodes in de schappen om klanten te helpen minder ongezonde producten te kopen. Jumbo deelt in zo’n 400 winkels gratis fruit aan kinderen uit.
Jaarverslag: Lidl is de enige supermarkt die zichzelf doelen heeft gesteld voor de verkoop van gezonde producten en om de verkoop van huismerkproducten met toegevoegde suiker, zout en verzadigd vet te verminderen.
Sinds het onderzoek van 2022 zijn er nog enkele verbeteringen doorgevoerd:
Lidl heeft de prijzen op vezelrijke producten verlaagd en voert momenteel een campagne waarbij klanten kunnen sparen voor producten uit de Schijf van Vijf. Ook legt Lidl alleen nog gezonde en non-foodproducten bij de kassa.
Albert Heijn verlaagde in april de prijzen op groente en fruit uit Nederland en vergroot het aanbod gezondere snacks.
Helaas zijn deze resultaten verwaarloosbaar in het grote geheel.
Kijk, lees en luistertips
Follow the Money: Een verhelderend podcastgesprek met onderzoeksjournalist Herman Lelieveldt die onderzoek deed naar de rol van de voedsellobby in de totstandkoming van het Nationaal Preventieakkoord.
The Guardian: Een primeur: In het Verenigd Koninkrijk pleitte een prominente voedselfabrikant voor overheidshandhaving om producten gezonder te maken.
NRC: Nederland loopt achter op andere Europese landen wat betreft maatregelen om een gezonder voedselaanbod te creëren.
Tot slot
Ik ben Ingrid Cobben, journalist en voedingscoach. Met deze nieuwsbrief laat ik zien hoe politieke, economische, sociaal-culturele en fysieke aspecten onze voedselkeuzes beïnvloeden.
Ik hoor graag wat jouw grootste uitdagingen zijn om gezond te eten. Wat houdt je tegen om gezonde keuzes te maken? Stuur me je reactie per mail of laat een bericht achter onder dit artikel.
Heb je vrienden, collega’s of familieleden die ook meer willen weten over onze voedselomgeving? Deel mijn nieuwsbrief dan via deze inschrijflink.
Voor vragen, opmerkingen of als je interesse hebt om advertentieruimte te kopen, neem contact op via achterdevoedselkeuze@gmail.com.